Kimika (Riċensjoni)

Illum wara li mort ġibt il-kondotta għax nhar it-Tnejn ħa nibda xogħol (part-time għas-Sajf) mal-Foster Clarks. U bħalma nagħmel kull darba li nitla' l-Belt, noqgħod indur s'għand tal-kotba biex nara x'hemm interessanti (u ħafna drabi nixxennaq daqsxejn għax peress li finanzjarjament mhux qiegħed xi tajjeb ħafna, mhux dejjem inkun nista' nixtri l-kotba kif ġieb u laħaq). Allura nasal wasla s'għand Sapienzas u nitla' sa fuq fejn hemm is-sezzjoni tal-letteratura Maltija. Wara naqra tfittxija nitfa' għajnejha fuq Kimika, l-aħħar ġabra ta' stejjer ta' Immanuel Mifsud. Dan il-ktieb kont ili nistennieh bħal ħafna dilettanti tal-letteratura Maltija kontemporanja, kemm għax lil Immanuel inqisu l-aħjar kittieb tal-ġenerazzjoni tiegħu, kif ukoll minħabba l-fatt li l-istorja movimentata ta' dan il-ktieb, bl-intriċċi u l-kummiedji li kellu jiffaċċja qabel sab ruħu fuq l-ixkafef tal-libreriji, kompliet żiedet l-aspettattivi tal-pubbliku u fl-istess ħin qanqlet sew il-kurżità. Huwa minnu li possibilment, din il-viċenda kienet pjuttost ħaġa frustranti għal Immanuel, iżda minn naħa l-oħra naħseb li din serviet ta' riklam tajjeb ħafna għal ktieb. Kif jgħid il-Malti, "Kull deni ħudu b'ġid".

Insomma, Kimika kont diġà rajtu xi darbtejn qabel fuq l-ixkafef imma peress li ma kellix flus fuqi ma kontx xtrajtu. Iżda llum kont determinat li ninżel lura d-dar jew bih jew inkella bl-aħħar ġabra ta' poeżiji ta' Immanuel, KM. Onestament ma nafx għala ppreferejt nixtri Kimika. Forsi minħabba d-disinn intriganti fuq il-qoxra tal-ktieb (ara l-istampa iktar 'l isfel). Forsi għax il-ġimgħa li għaddiet erġajt qrajt L-Istejjer Strambi ta' Sara Sue Sammut għal ma nafx kemm-il darba għax kont mejjet għal żewġ stejjer tajbin (għalkemm qed niġi fiha, dil-ġimgħa erġajt tajt daqqa t'għajn liż-żewġ kotba ta' poeżija ta' Immanuel: Il-Ktieb tar-Riħ u l-Fjuri u Fid-Dar ta' Clara, jiġifieri ma naħsibx li dik hija r-raġuni prinċipali). Imma nsomma biex ma ntawwalx, qbadt l-ktieb u ħallast lill-kaxxiera isfel u ħriġt kuntent mill-ħanut. Mort dritt fuq tal-linja u tajt daqqa t'għajn il-ktieb u mill-ewwel laqatni l-mod professjonali ħafna ta' kif ġie ppreżentat. Il-karta sabiħa, it-tipa ċara u l-qoxra sublimi. Laqatni wkoll l-bollin żgħir fuq in-naħa t'isfel tal-ktieb li jgħidlek 'Avviż – dan il-ktieb hu ntiż għall-qarrej matur' - probabbli l-ewwel darba li ktieb Malti kellu tikketta fuqu minħabba l-kontenut possibilment espliċitu ta' ġo fih. U bħal meta tkun żgħir meta tara xi ħaġa pprojibita iktar tqanqlek.



Il-qoxra ta' Kimika


Dik l-istampa ta' tfajla mħasbba, rassenjata, tiftaħlek it-tieqa u tistiednek tħares ġewwa lejn is-swidija ġġiegħlek tħares lejha iktar milli suppost. Bħal donnha qed turik x'hemm lest għalik wara l-ewwel qoxra tal-ktieb.

Il-ktieb jiftaħ bi storja ħelwa, Kap I, li huwa preludju adattat għall-ktieb ta' dan il-ġeneru għal ħafna raġunijiet. L-ewwel nett jurik il-kuntrast tal-letteratura antika u l-letteratua romantika (dik li nħobb insejħila 'tal-massa' li normalment jinxtraw minn nisa) fejn kollox sabiħ u l-imħabba tipprevali fuq kollox u jirnexxielha tegħleb kull avversità, u l-kitba ħarxa, kerha u li ddarras ta' Mifsud li ma jibżax juża terminoloġija meqjusa vulgari u wisq anqas jibża jitratta suġġetti tabù bħall-relazzjonijiet barra ż-żwieġ, il-prostituzzjoni, id-droga, l-omosesswalità, l-abort, is-sadiżmu u l-pedofelija. Kap I tagħtik x'tifhem li ħafna drabi l-imħabba u l-ħajja huma biss illużjoni ta' ftit mumenti u li fis-soċjetà tal-lum dawn l-affarjiet ftit li xejn għadhom jeżistu. Għalxejn nippruvaw ninħbew wara subgħajna - is-soċjetà tal-lum hija mmerma u mikula. Imbagħad meta nisimgħu b'xi każ fuq xi aħbarjiet nitkexku u ngħidu "ara fiex ġejna!" bħal li kieku mhux dejjem konnha hemm. Id-differenza li hemm min ma jridx jagħti kas u jitfa' kollox taħt it-tapit (u bħat-trab taħt it-tapit dejjem jakkumula). Dan huwa propju l-kontra ta' dak li qed jagħmel Mifsud f'Kimika, għax bħal dik it-tfajla fuq quddiem, jiftaħ it-tieqa lejn is-swidija u l-kruha ħalli tara x'hemm ġewwa. U fid-dlam ma tkunx taf x'hemm lest għalik. Għax id-dlam ibeżżgħek. Id-dlam iġibek konxju ta' kemm tkun waħdek, ta' kemm qed tħawwad, ta' x'mar ħażin. U dak li jgħidulna l-karattri ta' Kimika. Li huma waħidhom, li qed iħawwdu, li għamlu l-iżbalji, li issa intilfu fid-dlam u ma jistgħux isibu t-triq lura, u li kien hemm min tefagħhom fid-dlam u ħallihom hemm waħidhom.

Xi ħaġa li dejjem tolqotni fil-kitbiet ta' Immanuel Mifsud huwa l-fatt li ma jikkundannax lill-karattri u jħalli kollox f'idejn il-qarrej biex jiġbed linja u jifforma konklużjoni. Iżda ħafna drabi, din il-linja hija sottili żżejjed u mhux faċli tagħti ġudizzju kif ġieb u laħaq (u fuq kollox, min aħna aħna biex nagħtu ġudizzju? Min jiskonġra jrid ikun pur u f'did-dinja min hu?). Din hija evidenti ħafna fl-istorja 'Zerafa' fejn avolja l-karattru prinċipali huwa sadist u pedofelu li iġiegħlek tobgħodu, b'xi mod l-awtur iġiegħlek titħassru xorta waħda meta jurik minn xiex għadda hu meta kien żgħir. Xi darba kien vittma hu wkoll u sal-lum il-ġurnata għadu vittma tal-passat tiegħu. Huwa minnu li llum il-ġurnata jagħmel dak li jagħmel, iżda kieku l-passat ma kienx kiefer miegħu, illum il-ġurnata kien jagħmel hekk ukoll? U allura iġibek bejn ħaltejn għax minn naħa jagħtik demm toqtlu u minn naħa l-oħra titħassru u tixtieq li l-passat ma kienx daqshekk kiefer miegħu ħalli forsi llum il-ġurnata ħajtu kienet tkun differenti u l-vittmi tiegħu illum il-ġurnata ma jkunu vittmi xejn. L-awtur bħal donnu jemfasizza li l-karattri tiegħu huma prodotti ta' l-ambjent li trabbew fih meta kienu żgħar u dan huwa evidenti ħafna fi stejjer bħal din li semmejt u 'Sonia'.

Bħalma fetaħ, il-ktieb jagħlaq fuq togħma inqas morra iżda mhux inqas niggieża ta' l-istorja 'Il-Kumpanni ta' l-Ordni tal-Mertu'. Storja ħelwa li niftakar li niżlet tajjeb ħafna ma' dawk preżenti għall-attività mtella mill-Inizjamed fl-okkażjoni tal-Jum Dinji tal-Ktieb (Ara wkoll hawn)

Lil hinn mit-temi tal-ktieb, l-istejjer huma rakkontati b'mod eċċellenti, b'kitba mexxejja u mingħajr ħafna tidwir mal-lewża u tlaqliq imma xorta waħda b'mod li mhux simplistiku. Bħas-soltu jiddomina l-lingwaġġ kultant iebes u vulgari li iżda huwa użat b'mod meqjus ħafna. Lingwaġġ differenti ħafna mir-romantiċiżmu poetiku li rajna fil-poeżiji tiegħu, speċjalment dawk li dehru fil-ġabra 'Il-Kiteb tar-Riħ u l-Fjuri'.

X'ħin spiċċajt il-ktieb indunajt forsi għaliex il-Progress Press kienet imħassba bil-ktieb. Il-kontenut tiegħu mhux wieħed li faċli tiddiġerixxi. Mhux stejjer ħelwin ta' mħabba mitlufa u misjuba, u ta' prinċpijiet lebsin il-blu riekba żwiemel bojod. Dawn m'humiex stejjer. Dawn huma r-realtà - realtà kiefra li tkexkex. Minn hawn ngħid prosit kbira lil Klabb Kotba Maltin li urew fiduċja f'dan il-kittieb u li ma beżgħux jippubblikaw ktieb ta' din ix-xorta. Dan huwa l-ktieb numru 201 fis-sensiela KKM. Nispera li dak il-wieħed issa ma jkunx l-ewwel u l-aħħar ktieb ta' din ix-xorta. Dawn il-kotba 'jaħarqu' m'għandhomx jitwarrbu fil-ġenb sempliċiment minħabba t-temi ttrattati u l-lingwaġġ 'mhux pulit' li jiġi wżat. Sempliċiment għax m'humiex tal-massa u jittrattaw affarjiet iktar komuni li jinżlu tajjeb ma ċerti qarrejja (bħal kotba ta' Attilio Poppardi). Hemm bżonn li kittieba oħra bħal Immanuel, li jkollna ngħidu mhux l-uniku wieħed (tiġi f'moħħi ukoll Clare Azzopardi), jingħataw sostenn u apprezzament f'dak li qed jagħmlu.

Wara li tkun qrajt kapulavuri oħra ta' Mifsud bħal 'L-Istejjer Strambi ta' Sara Sue Sammut', tibda titħasseb jekk il-ktieb suċċessiv hux ser ikun ta' l-istess livell; iżda żgur li b'Kimika, Mifsud ma jiddiżappuntax.

Immanuel Mifsud sar l-ambaxxatur tan-naħa mudlama tas-soċjetà li qed ngħixu fiha. Iħossu fid-dmir jurina dak li ma rridux naraw, u jsemmgħalna dak li ma rridux nisimgħu. Għax dik hija r-realtà kiefra li qed ngħixu fiha. U ma nistgħux naħarbu minnha.

Morru ixtruh.


Aqra ukoll ir-riċensjoni ta' Nigredo.